Το Διαφάνι είναι ένα από τα 11 χωριά του νησιού της Καρπάθου που ανήκει στο σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων.Το αρχικό τοπωνύμιο της περιοχής στο τοπικό ιδίωμα ήταν "Αφάνι" (το) που κατά πάσαν πιθανότητα προκύπτει από την έκφραση "τα Διοφάνη", δηλ. "τα του Διοφάνους κτήματα". Στη νεότερη εποχή το τοπωνύμιο μεταπλάστηκε μέσω παρετυμολογίας που προέκυψε από λόγια επίδραση σε "Διαφάνι" μεαφετηρία τη λέξη "Διαφανής" και αναφορά στα διάφανα, δήθεν, θαλάσσια ύδατα της περιοχής. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα μέχρι τη δεκαετία του 1970, συναντάτο και ο τύπος "Γιαφάνι" προσαρμοσμένος στους γλωσσικούς κανόνες του τοπικού ιδιώματος.Το Διαφάνι βρίσκεται στο Νότιο τμήμα του μυχού του ομώνυμου όρμου που ανοίγεται στα Βορειοανατολικά του νησιού της Καρπάθου. Είναι το επίνειο του ιστορικού χωριού της Ολύμπου και αποτελούσε στο παρελθόν τον ενδιάμεσο σταθμό των γεωργοκτηνοτρόφων του νησιού της Σαρίας κατά την διά θαλάσσης μετακίνησή τους από και προς την Όλυμπο, στο πλαίσιο των επαγγελματικών ενασχολήσεών τους. Σταδιακά μετεξελίχθηκε στην καθιερωμένη πύλη επαφής της Βορείου Καρπάθου με τον έξω κόσμο.Το 1911 ξεσπά ο Ιταλοτουρκικός πόλεμος για τη Λιβύη και την επόμενη χρονιά οι πολεμικές επιχειρήσεις μεταφέρονται, ως προέκτασή του, στα Δωδεκάνησα. Στις 18 Μαΐου του 1912 το ιταλικό αντιτορπιλικό Alpino εμφανίζεται στον όρμο του Διαφανιού και αποβιβάζει στρατιωτικό άγημα το οποίο συλλαμβάνει και αιχμαλωτίζει τους έντρομους Τούρκους κολιτζήδες, μέλη του ολιγάριθμου αποσπάσματος Οθωμανικής τελωνοφυλακής που έδρευε στο μικρό χωριό. Με την έναρξη της ιταλοκρατίας ο Σταθμός των Τούρκων τελονοφυλάκων, που λειτουργούσε επί Οθωμανικού Σουλτανάτου στον οικισμό, αντικαθίσταται από τον Σταθμό της βασιλικής Ιταλικής Τελωνοφυλακής.Τα χρόνια της ιταλικής κατοχής ήταν και στο Διαφάνι εξίσου δύσκολα όσο και στα υπόλοιπα Δωδεκάνησα.
Παρά ταύτα το ελληνικό πατριωτικό φρόνημα του τοπικού πληθυσμού κρατήθηκε, όλο αυτό το διάστημα, υψηλό. Έτσι όταν στις 5 Οκτωβρίου 1944 ξεσπά το Επαναστατικό Απελευθερωτικό Κίνημα της Καρπάθου, με απόφαση της Επαναστατικής Επιτροπής Ολύμπου Καρπάθου, συγκροτείται στις 12 Οκτωβρίου ένοπλο Επαναστατικό Απόσπασμα στο Διαφάνι, που οδήγησε το κλιμάκιο των ιταλών φινατζιέρηδων του Διαφανιού στην απόφαση να παραδώσει, με επικεφαλής τον Brigadiere di Finanza Mario Gallerini, τον οπλισμό του τους επαναστάτες.Τη 18η Οκτωβρίου 1944 το Αγγλικό αντιτορπιλικό Cleveland εμφανίστηκε στον Διαφανιώτικο ορίζοντα στο πλαίσιο εκτέλεσης στρατιωτικής αποστολής που σκοπό είχε την παραλαβή, στο όνομα των συμμάχων, των ήδη απελευθερωμένων νησιών Καρπάθου και Κάσου. Αφού εκφόρτωσε κάποιες πρώτες προμήθειες αλεύρων και άλλων τροφίμων για την ανακούφιση του πληθυσμού των δυο χωριών της Βόρειας Καρπάθου, επιβίβασε τους ιταλούς των αφοπλισμένων αποσπασμάτων των φινατζιέρηδων του Διαφανιού και των καραμπινιέρων της Ολύμπου, ως αιχμαλώτων, με προοροσμό την Αίγυπτο.Με την ολοκλήρωση της σύντομης Αγγλικής κατοχής της Δωδεκανήσου (1944-1947), το Διαφάνι, όπως ολόκληρη η Κάρπαθος και το σύνολο της Δωδεκανήσου εντάσσεται επίσημα το 1948, στη βάση της συνθήκης των Παρισίων, στο Ελληνικό κράτος ως αναπόσπαστο τμήμα της Αυτοδιοίκητης Κοινότητας Ολύμπου Καρπάθου.Κατά την τουρκοκρατία το Διαφάνι αποτέλεσε εξαρτημένο οικισμό της Δημογεροντίας Ολύμπου του καζά της Καρπάθου, ο οποίος υπαγόταν με τη σειρά του στο σαντζάκι της Ρόδου που κι αυτό ήταν τμήμα του βιλαετίου των νησιών της Άσπρης Θάλασσας.Στην διάρκεια της ιταλοκρατίας το Διαφάνι αποτέλεσε και πάλι εξαρτημένο οικισμό του Δήμου Ολύμπου που υπαγόταν στην Κτήση των Ιταλικών Νησιών του Αιγαίου Πελάγους.Σήμερα το Διαφάνι περιλαμβάνεται στην Κοινότητα Ολύμπου του Δήμου Καρπάθου, αφού μετά την εφαρμογή των σχεδίων διοικητικής μεταρρύθμισης "Καλλικράτης" και "Κλεισθένης" στην Ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση εντάχθηκε διοικητικά ως οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Ολύμπου αρχικά και της Κοινότητας Ολύμπου εν συνεχεία στον ενιαίο Δήμο Καρπάθου. Στην προ της εφαρμογής του "Σχεδίου Καλλικράτης" Ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση αποτελούσε και πάλιν αναγνωρισμένο οικισμό της Αυτοδιοίκητης Κοινότητας Ολύμπου Καρπάθου.
πηγή wikipedia